تاریخ و علم

در رابطه با موضوعات مختلف تاریخی و علمی جهان از دیرباز تاکنون.

تاریخ و علم

در رابطه با موضوعات مختلف تاریخی و علمی جهان از دیرباز تاکنون.

تاریخ و علم

در این وبلاگ سعی بر آن است که به موضوعات مختلف علمی و تاریخی با تکیه بر منابع و شواهد موثق و معتبر پرداخته شود. بنابراین هدف، آشنایی خوانندگان عزیز با مباحث علمی و تاریخی و نیز امکان تبادل نظرات و اطلاعات علمی طرفین است.

آخرین نظرات

۱ مطلب با موضوع «زمین شناسی تاریخی :: 2- دوران پالئوزوئیک» ثبت شده است

۱۲
ارديبهشت


سیر و تحول موجودات زنده در دورانهای مختلف زمین شناسی؛

بخش 2: حیات جانوریِ دوران پالئوزوئیک

 

نویسنده: محسن محرابی


ابردوران فانروزوئیک

اَبَردوران یا ائون فانِروزوئیک[1] دومین قسمت از تاریخ زمین است که از سه دوران پالِئوزوئیک[2]، مِزوزوئیک[3] و سِنوزوئیک[4] تشکیل شده است. هر کدام از این دورانها خود به دوره ها و زیردوره های مختلفی تقسیم میشوند. در این مبحث تنها به دوران پالئوزیک و دوره های آن اشاره میگردد.

 

دوران پالئوزوئیک

دوران پالئوزوئیک اولین و در حقیقت طولانیترین دوران از دورانهای زمین شناسی ابردوران فانروزوئیک محسوب میشود. پالئوزوئیک از حدود 542 یا 541 میلیون سال پیش[5] آغاز و در 252 میلیون سال قبل خاتمه یافت و به ترتیب شامل شش دورۀ متمایز شدۀ زیر میباشد:

 

 

دوره های کامبِریَن[6]، اُردُویسیَن[7] و سیلوریَن[8] را پالئوزوئیک تحتانی (زیرین یا پیشین)، و دوره های دِوُنیَن[9]، کَربونیفِر[10] و پِرمیَن[11] را پالئوزوئیک فوقانی (زِبَرین، بالایی یا پسین) نامیده اند. علّت آن نیز به دلیل تفاوتهای اساسی و ویژگیهای خاصّی که این دوره ها با یکدیگر دارند، است. برای مثال، از ویژگیهای پالئوزوئیک زیرین، میتوان به گسترش رسوبات دارای منشأ تخریبی[12]، جنبش کوهزایی[13] کالدونین (Caldonian) در اواخر دورۀ اردویسین و ابتدای سیلورین، گسترش و شکوفایی جانداران پرسلولی همچون تِریلوبیتها (Trilobite) و گِراپتولیتها (Graptolite)، گسترش دنیای گیاهی جلبکها و تا حدودی گیاهان بی گل نهانزادان آوندی یا گیاهان نهانزا (Cryptogama, Pteridophyten) و نیز پیدایش نخستین مُهره داران[14] اشاره کرد؛ و از شاخصه های زمان پالئوزوئیک فوقانی هم که لایه ها یا چینه های بالاتر زمین را در بر میگیرد، باید از پیدایش گیاهان گُلدار در اواخر دونین و اوایل کربونیفر، گسترش رسوبات کربناته (که وفور جانداران اسکلت دار آهکی، تثبیت کنندۀ کربنات کلسیم را در آن زمان گواهی میدهد)، فراوانی رسوبات سرخ رنگ، پراکندگی و شکوفایی گیاهان و پیدایش گیاهان بازدانه یا بازدانِگان (Psilophytales, Gymnosperme) و بالأخره فعالیّتهای زمین ساختی و کوهزایی هِرسینیَن (Hercynian) در اواخر کربونیفر و اوایل دورۀ پرمین ذکر کرد.

در پهنای دوران پالئوزوئیک، منطقۀ وسیعی از سطح کرۀ زمین را اقیانوس‏ها پوشیده بودند. امّا در اواخر آن، مناطقی از زمین و اَبَرقارّۀ پانگِه ‏آ (Pangea) از زیر اقیانوس‏ها بیرون آمده و رشته کوه هایی را تشکیل داده اند. در طول این عهد به تنوّع و فراوانی جانوران بی مهره یا جانوران فاقد ستون مهره[15] بر میخوریم؛ به طوریکه گاهی این دوران را با نام عصر بی ‏مهرگان (Invertebrata Period, Invertebrates Periodمیشناسند. 

 

تقسیم بندی زمانی دورانهای مختلف زمین شناسی؛ اتحادیۀ بین المللی علوم زمین (IUGS)؛ سال 2016. منبع:

http://www.stratigraphy.org/index.php/ics-chart-timescale

http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2016-12.jpg

  

  • محسن محرابی